Sessies

Verslag ThiemeMeulenhoff Congres Nederlands 'Taal met toekomst'.

Het Groot Dictee 'Taal met toekomst'
Philip Freriks opende het ThiemeMeulenhoff Congres Nederlands met het dictee ‘Taal met toekomst'. Een inspirerend en leerzaam begin van de dag. Het dictee werd gewonnen door de heer Oussoren van het Ashram College uit Alphen aan den Rijn, die maar zeven fouten had gemaakt. De deelnemers en Philip Freriks waren erg enthousiast over dit programmaonderdeel. Er werd fanatiek aan deelgenomen en het niveau van het dictee, geschreven door Paul Merkx (hoofdauteur Op niveau tweede fase), werd positief ontvangen.
Bekijk hier het dictee ‘Taal met toekomst'.

1.Hoe krijg ik mijn leerlingen aan het lezen?
Door Caroline Wisse-Weldam, docente en taalcoördinator St. Gregoriuscollege Utrecht
Caroline nam het publiek mee in de wereld van taalbeleving en taalstimulering bij jongeren. Ze vertelde hoe ze taalbeleid in iedere vakles een plek heeft gegeven via een praktische taalkaart. Op deze kaart staan concrete leesstrategieën die leerlingen helpen om teksten te lezen en te leren. Op de vraag hoe je collega's ertoe krijgt om hiermee aan de slag te gaan, antwoordde ze met een volmondig ‘HERHALEN, HERHALEN en nog eens HERHALEN'. In de praktijk betekent dat: door intervisiemomenten tussen collega's, via studiemiddagen en door het terug te laten komen in functioneringsgesprekken (het moet gedragen worden door de directie!). Naast een kaartje voor collega's zal er dit jaar ook een speciale kaart voor de leerling komen.
Vervolgens vertelde Caroline vol passie hoe zij haar leerlingen stimuleert tot lezen: lees een aansprekend boek voor in de les – een aanrader is Dissus – of maak een emotiemodeshow; een modeshow die de emotie van het boek weergeeft. Dit voorbeeld heeft vele varianten: een kijkdoos, voeldoos, hoordoos of proefdoos die het beeld, gevoel, verhaal of sfeer van het boek weergeeft. Een andere manier is de betrokkenheid van ouders vergroten, bijvoorbeeld door een ouderavond over dit thema te organiseren. ‘Tja, maar wat te doen met ouders die daar ook niet naartoe gaan, waarvan je juist zo graag wilt dat ze komen?' Uit de zaal komt een goede suggestie: maak een videoverslag, plaats dit op de website van de school en stuur alle ouders een link naar de video.
Bekijk hier de presentatie van Caroline Wisse-Weldam, de agendakaart leesvaardigheid en de hand-out van de workshop.

2.Hoe zet je het digibord op een didactisch slimme manier in?
Door Marit Boertjes, ICT-redacteur ThiemeMeulenhoff
Marit ging in op de meerwaarde van het digibord om het leren zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen. Wanneer zet je het digibord nu in en hoe kun je dat het beste doen? Marit begon met een inventarisatie van haar publiek. Hoe digibordvaardig vonden ze zichzelf? De resultaten 'schreef' ze direct op het digibord, zodat zichtbaar werd wat het instapniveau van haar publiek was. Ze ging in op heel praktische uitgangspunten, zoals het plaatsen van teksten en het gebruik van beeld. Een digibord leent zich goed voor het opbouwen van uitleg door middel van verbindingslijnen, maar niet voor een uitleg door een blok tekst te plaatsen. Aan de hand van voorbeelden uit De Digitale Klas liet ze onder andere zien hoe je verschillende vraagtypen kunt presenteren via het digibord, van meerkeuze- tot koppelvragen.
Bekijk hier de hand-out van Marit Boertjes.

3.Doorlopende leerlijnen, het vo en mbo met elkaar in gesprek!
Door Els Leenders, Leerplanontwikkelaar Nederlands vmbo/mbo bij SLO
Els gaf een interessante en heldere presentatie over de nieuwe eisen van de overheid met betrekking tot de centrale taal- en rekenexamens. Het blijkt dat er onvoldoende gecommuniceerd wordt, waardoor de aansluiting van voortgezet naar middelbaar beroepsonderwijs matig verloopt. Dat levert wederzijdse frustratie op. Daarnaast blijkt de invulling van de referentiekaders in de praktijk te verschillen tussen vo en mbo. Op de website www.steunpunttaalenrekenenmbo.nl is veel gratis informatie te vinden, zoals lessen en ondersteuning. Dit helpt scholen de examinering tot een succes te maken.
Bekijk hier de presentatie van Els Leenders.

4.Taaltoetsen
Door Harm Oostland, Steunpunt taal en rekenen vo
De presentatie van Harm zorgde voor enige verwarring bij de aanwezigen. Harm presenteerde de belangrijkste elementen met betrekking tot de referentieniveaus van Meijerink en ging niet in op taaltoetsen, zoals de titel suggereerde.
Bekijk hier de presentatie van Harm Oostland.

5.Het mbo klaar voor de examens Nederlands?!
Door Alet van Leeuwen, Steunpunt taal en rekenen mbo
Alet informeerde het publiek over de brief van de minister van negen januari jl., over de wijzigingen in het examenbesluit en welke gevolgen deze hebben. Er ontstond een aardige discussie over de verplichting van taalonderhoud versus examinering vóór het einde van de opleiding. Daarnaast is er een aantal projecten besproken waar het steunpunt zich in 2012 mee bezighoudt. Er werd aandacht gevestigd op Taal de Baas, een online oefenprogramma voor het wegwerken van taalachterstanden, en er werden voorbeeldtoetsen voor instellingsexamens gepresenteerd. Een en ander is terug te vinden op de website van het steunpunt: www.steunpunttaalenrekenenmbo.nl.
Bekijk hier de presentatie van Alet van Leeuwen, het cohortsenschema en het servicedocument Examen- en kwalificatiebesluit WEB.

6.Social media in de klas
Door Erno Mijland, auteur van Ideeënboek Sociale media in het onderwijs
Erno Mijland verraste zijn publiek met Dragon, een spraakherkenningstool die gesproken tekst omzet in een geschreven stuk tekst. En ook nog eens foutloos geschreven! Het was een opstapje naar de rest van zijn workshop waarin hij verschillende sociale media de revue liet passeren. Aan de hand van een filmpje vertelde hij wat sociale media betekent voor de leerling van nu. Vanaf dat punt ging hij verder over wat je concreet kunt doen met sociale media in de les. Bijvoorbeeld www.precies160.nl, waar je gedichten van 160 tekens (het maximaal aantal tekens van een sms'je) kunt insturen én beoordelen. En Google docs, waarin je samen kunt werken aan hetzelfde document, of ‘Flipping the classroom', waarbij je instructies vastlegt in een filmpje dat de leerlingen thuis kunnen bekijken. In de klas volgt dan vervolgens de verwerking. Een andere suggestie: maak in plaats van een boekverslag een keer een boektrailer, zoals de leerlingen van het Bonnefantencollege hebben gedaan. De tips die hij tijdens het congres van het publiek kreeg, heeft hij online verzameld op een tiny website die je makkelijk aanmaakt via PenIO. Aan het einde kreeg iedereen een kaartje mee met een QR-code om zijn ideeënboek Sociale media in de klas te kunnen downloaden. ‘Als het je zelf niet lukt, vraag dan een leerling!'
Bekijk de digitale hand-out van de presentatie van Erno via zijn SlideShare account.

7.Literair café met Peter Buwalda
Door Peter Buwalda, auteur
De lezing van Peter Buwalda was een bron van energie en inspiratie. Peter vertelde over de opzet van zijn boek, de manier waarop hij zijn karakters heeft vormgegeven en vanuit welke uitgangspunten hij dat gedaan heeft. Alle gedachtegangen bij het construeren van het verhaal werden besproken. ‘Fascinerend', aldus een van de deelnemers.

8.Literair café met Mensje van Keulen
Door Mensje van Keulen, auteur
Mensje van Keulen is al veertig jaar auteur en gaf een uitgebreide lezing over haar werk en haar leven als auteur. Ze las een aantal passages voor uit haar eigen werk en er was veel ruimte voor het stellen van vragen, die ze erg uitgebreid beantwoordde. Zo kwam het publiek achter interessante details over haar manier van werken; ze vertelt niemand iets over de inhoud van een nieuw boek totdat het helemaal af is en ze schrijft al haar boeken en verhalen eerst met de hand en typt ze daarna uit.

9.Taal- en spraaktechnologie in het onderwijs
Door Inge de Mönnink, bestuurslid Nederlandse Organisatie voor Taal en Spraaktechnologie (NOTaS) en Manager Educatief, Stichting Dedicon
Inge gaf een interactieve presentatie over wat er mogelijk is met taal- en spraaktechnologie en hoe dat in het onderwijs, nu en in de toekomst, ingezet kan worden. Inge gaf daarbij veel concrete voorbeelden, zoals het gebruik van filmpjes, readspeakers, voorleesapps en wrts. Ze slaagde er goed in een mix neer te zetten van wat iedere docent er nu al mee kan en wat er in de toekomst mogelijk is.

10.Referentieniveaus van Meijerink in de praktijk!
Door Karen Wentzel, redacteur, Wentzel Communicatie
Karen Wentzel ging in deze sessie in op de referentieniveaus van Meijerink. Karen gaf concrete voorbeelden; hoe leerlingen op doeltreffende wijze de beurt kunnen nemen, een gesprek kunnen afstemmen op hun gesprekspartner en hoe leerlingen kunnen reageren op non-verbale signalen. Het referentiekader is een lastig en complex onderwerp, waardoor het publiek extra kritisch was in haar beoordeling.
Bekijk hier de hand-out van Karen Wentzel.

11.Debat als eindexamenonderdeel mondelinge taalvaardigheid
Sander van der Stok, het Nederlands Debat Instituut
Tijdens deze workshop liet het Nederlands Debat Instituut zien hoe debatteren binnen het onderwijs past. In Nederland doen we dat nog (te) weinig, maar internationaal gezien maken scholen op hoog niveau gebruik van het debat als onderdeel van hun taalonderwijs en de examinering. Aan de hand van voorbeelden liet Sander van der Stok zien dat het debat voor alle vormen van onderwijs – voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs – passend te maken is. Het Nederlands Debat Instituut biedt scholen veel handvatten om debatteren op te nemen in de les en organiseert voor elk niveau landelijke debattoernooien. Meer informatie en handvatten voor het beoordelen van een debat zijn te vinden op www.schooldebatteren.nl. Bekijk ter inspiratie nog eens het debat van Jamie Susskind op Youtube! Bekijk hier de hand-out: Debatteren in het mbo.